Shloka 39
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
Devanagari script
सवज्रमथ फेन त॑ क्षिप्रं वृत्रे निसृष्टवान् | प्रविश्य फेनं तं विष्णुरथ वृत्रं व्यनाशयत्,यह सोचकर इन्द्रने तुरंत ही वृत्रासुरपर वज्गसहित फेनका प्रहार किया। उस समय भगवान् विष्णुने उस फेनमें प्रवेश करके वृत्रासुरको नष्ट कर दिया
Transliteration
sa-vajram atha phenaṁ taṁ kṣipraṁ vṛtre nisṛṣṭavān | praviśya phenaṁ taṁ viṣṇur atha vṛtraṁ vyanāśayat |
Translation
Nghĩ vậy, Indra lập tức phóng khối bọt ấy—cùng với lưỡi sét (vajra)—về phía Vṛtrāsura. Ngay lúc đó, Thượng đế Viṣṇu nhập vào khối bọt, và Vṛtra bị diệt vong.
Word by Word
सवज्रम्together with the thunderbolt
सवज्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस-वज्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
फेनम्foam
फेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootफेन
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him/that (Vṛtra)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
वृत्रेupon/against Vṛtra
वृत्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवृत्र
FormMasculine, Locative, Singular
निसृष्टवान्hurled/let fly
निसृष्टवान्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-सृज्
Formक्तवतु (past active participle), Masculine, Nominative, Singular
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
फेनम्the foam
फेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootफेन
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्that (foam)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
व्यनाशयत्destroyed
व्यनाशयत्:
TypeVerb
Rootवि-नश् (caus. नाशय)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
शल्य उवाच
Characters & Entities
श
शल्य (Śalya)इ
इन्द्र (Indra)व
वृत्र / वृत्रासुर (Vṛtra/Vṛtrāsura)व
विष्णु (Viṣṇu)व
वज्र (Vajra)फ
फेन (Foam)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes