Mahabharata 11.13.11 — Stree Parva, Adhyaya 13, Shloka 11
Gāndhārī’s Grief, Vyāsa’s Pacification, and the Ethics of Retaliation (गान्धारी-शोकः शमोपदेशश्च)
आत्मनोऊतिक्रमं पश्य पुत्रस्य च दुरात्मन: । यदनागसि पाण्डूनां परित्यागस्त्वया कृत:
ātmano ’tīkramaṃ paśya putrasya ca durātmanaḥ | yad anāgasi pāṇḍūnāṃ parityāgas tvayā kṛtaḥ ||
Hãy nhìn vào điều sai trái do chính ngài gây ra, và cả do người con trai tâm địa ác của ngài—rằng ngài đã ruồng bỏ các Pāṇḍava dù họ không hề có tội. Câu kệ thúc ép một cuộc kiểm điểm đạo lý: tai ương đang mở ra hôm nay bắt rễ từ sự khước từ bất công đối với kẻ vô tội thuở trước.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse urges moral self-examination and accountability: present suffering is traced to earlier adharma—specifically, the unjust abandonment of the innocent Pāṇḍavas and complicity in a son’s wrongdoing.
In the Strī Parva’s lamentation context after the war, the speaker (Vaiśampāyana narrating) highlights a prior ethical failure—rejecting the blameless Pāṇḍavas—pointing to it as a root cause behind the catastrophe associated with Duryodhana’s conduct.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.