Shloka 33
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
जो प्रधान मन्त्रियोंका त्याग करके निम्नश्रेणीके मनुष्योंको अपना प्रिय बनाता है, वह संकटके घोर समुद्रमें पड़कर पीड़ित हो कहीं आश्रय नहीं पाता है ।। य: कल्याणगुणान् ज्ञातीन् प्रद्वेषान्नो बुभूषति । अदृढात्मा दृढक्रोध: स मृत्योर्वसते5न्तिके,जो द्वेषवश कल्याणकारी गुणोंवाले अपने सजातीय बन्धुओं एवं कुट॒म्बीजनोंका सम्मान नहीं करता, जिसका चित्त चंचल है तथा जो क्रोधको दृढ़ता-पूर्वक पकड़े रहनेवाला है, वह सदा मृत्युके समीप निवास करता है
yo pradhāna-mantriṇāṃ tyāgaṃ kṛtvā nīmaśreṇī-manuṣyān ātmanaḥ priyān karoti, sa saṅkaṭasya ghore samudre patitvā pīḍitaḥ kvacid āśrayaṃ na vindati. yaḥ kalyāṇa-guṇān jñātīn pradveṣān na bubhūṣati, adṛḍhātmā dṛḍha-krodhaḥ sa mṛtyor vasaty antike.
Vāmadeva dạy rằng: vị quân vương nào bỏ rơi các đại thần và lại kết thân với kẻ thấp hèn, bất xứng, sẽ rơi vào biển tai ương ghê gớm; bị dày vò nơi ấy, hắn chẳng tìm được chốn nương tựa nào. Cũng vậy, kẻ vì lòng thù hận mà không chịu tôn kính chính thân tộc của mình—những người có đức hạnh lành—tâm trí không vững, lại ôm chặt cơn giận, thì luôn sống kề bên cái chết; bởi lối sống ấy phá hủy những chỗ dựa gìn giữ sinh mệnh, trật tự và dharma.
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A leader must rely on worthy counsel and uphold respect for virtuous kin; abandoning competent ministers for unfit favorites and nurturing hatred and anger destroys one’s supports and brings ruin—symbolized as living close to death.
In Śānti Parva’s rājadharma instruction, Vāmadeva delivers a warning about statecraft and personal conduct: poor choice of associates and hostility toward one’s own virtuous relatives lead to isolation in crisis and continual peril.