Shloka 25

उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्

Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects

Devanagari script

ततस्तस्मादपाक्रम्य सागच्छत्‌ पाकशासनम्‌ | अथ सो<न्वतपत्‌ पश्चाच्छियं दृष्टवा पुरन्दरे,बलिसे हटकर वह राजलक्ष्मी देवराज इन्द्रके पास चली गयी। फिर इन्द्रके पास उस लक्ष्मीको देखकर राजा बलिको बड़ा पश्चात्ताप होने लगा

Transliteration

tatas tasmād apākramya sāgacchat pākaśāsanam | atha so 'nvatapat paścāc chriyaṁ dṛṣṭvā purandare ||

Translation

Rồi khi rút khỏi ông, Śrī (phúc vận vương quyền) đã đến với Pākaśāsana (Indra). Sau đó, Bali bị nỗi hối hận xâm chiếm khi thấy Fortune đã về với Purandara (Indra).

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: Avyaya

• तस्मात्: from him/that (from there)
• तस्मात्: Apadana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Ablative, Singular

• अपाक्रम्य: having withdrawn/retreated
• Type: Verb
• Root: अप + क्रम्
• Form: Absolutive (Gerund), indeclinable

• सा: she
• सा: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• अगच्छत्: went
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd person, Singular, Parasmaipada

• पाकशासनम्: Pākāśāsana (Indra)
• पाकशासनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाकशासन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ
• Form: Avyaya

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अन्वतपत्: repented, was distressed
• Type: Verb
• Root: अनु + तप्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd person, Singular, Parasmaipada

• पश्चात्: afterwards
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात्
• Form: Avyaya

• श्रियम्: Śrī, fortune (Lakṣmī)
• श्रियम्: Karma
• Type: Noun
• Root: श्री
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Absolutive (Gerund), indeclinable

• पुरन्दरे: in/with Purandara (Indra)
• पुरन्दरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पुरन्दर
• Form: Masculine, Locative, Singular

Speaker

उतथ्य उवाच

Characters & Entities

• Utathya
• Śrī (Lakṣmī/Rājalakṣmī)
• Indra (Pākaśāsana, Purandara)
• Bali