Shloka 28
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
नरश्नेत्कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं चाप्यनुछित: । संशयं लभते किंचित् तेन राजा विगहति,मनुष्य यदि कृषि, गोरक्षा और वाणिज्य आरम्भ कर दे तथा चारों ओर लुतटेरोंके आक्रमणसे कुछ-कुछ प्राण-संशयकी-सी स्थितिमें पहुँच जाय तो इससे राजाकी बड़ी निन्दा होती है
Bhīṣma uvāca: naraś cet kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ cāpy anucitaḥ | saṃśayaṃ labhate kiñcit tena rājā vigarhyate ||
Bhīṣma nói: Nếu một người, tuy không thích hợp với mình, lại bắt đầu làm nông, chăn giữ bò và buôn bán, rồi vì thế mà rơi vào dù chỉ một chút hiểm nguy và bất an (như khi bị phơi ra trước những cuộc cướp bóc và bạo lực), thì nhà vua sẽ bị chê trách nặng nề. Bởi bổn phận của bậc trị vì là bảo đảm sự che chở và trật tự, để dân chúng có thể theo đuổi sinh kế chính đáng của mình mà không sợ hãi.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that public security is a primary duty of the king: if people fall into danger while pursuing livelihoods (farming, cattle-rearing, trade), the blame rests on the ruler for failing to provide protection and order.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma explains standards of good governance, stating that when subjects are forced into insecure conditions and face peril, it reflects a failure of kingship and invites censure of the king.