Shloka 85
Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
निष्पाप युधिष्ठिर! यह नीतिशास्त्रका तत्त्व है, जिसे मैंने तुम्हें बताया है। किसीपर भी पूरा विश्वास न करना नरेशोंका परम गोपनीय गुण बताया जाता है ।। इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि अमात्यवि भागे पज्चाशीतितमो<ध्याय:
niṣpāpa yudhiṣṭhira! etan nītiśāstrasya tattvaṃ mayā te kathitam | kasyāpi pūrṇaṃ viśvāsaṃ na kartavyaṃ—nareśānāṃ parama-gopyaḥ guṇa iti kathyate ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira vô tội, đây là cốt tủy của thuật trị quốc mà ta đã giảng cho con. Bậc quân vương chớ đặt trọn niềm tin vào bất kỳ ai; sự dè dặt ấy được xem là phẩm chất kín đáo mà hệ trọng bậc nhất của người cầm quyền.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a ruler must practice prudent restraint in trust: never granting anyone absolute confidence, because safeguarding secrets and maintaining strategic caution are essential to stable governance.
In the Śānti Parva’s instruction on royal duty (rājadharma), Bhishma continues advising Yudhishthira on principles of statecraft, emphasizing confidential conduct and careful judgment in dealing with others.