Shloka 34
Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
एतच्छास्त्रार्थतत्त्वं तु मया55ख्यातं तवानघ । अविश्वासो नरेन्द्राणां गुह्मां परममुच्यते
etacchāstrārthatattvaṃ tu mayākhyātaṃ tavānagha | aviśvāso narendrāṇāṃ guhyāṃ paramam ucyate ||
Bhīṣma nói: “Hỡi người vô tội, ta đã giảng cho ngươi chân tủy của ý nghĩa và dụng ý nơi lời dạy này. Hãy biết rằng đối với các bậc quân vương, ‘sự không tin’—tức sự thận trọng sáng suốt khi nương cậy người khác—được gọi là bí mật tối thượng, một nguyên tắc nội tâm phải giữ gìn và vận dụng để bảo hộ quốc độ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma frames a key principle of rāja-dharma: a ruler must practice aviśvāsa—measured distrust or vigilant caution—as a guarded, high-level secret, because uncritical trust can endanger governance, security, and justice.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and kingship. Here he concludes a point by saying he has revealed the essence of the teaching and highlights “prudent distrust” as a confidential maxim particularly relevant to kings.