Shloka 1
अग्राह्य-ज्ञातिसंबन्धमण्डल-विवेचनम् / Managing Unreadable Kinship Networks: Vāsudeva–Nārada on Cohesion
युधिष्ठिरने पूछा-पितामह! यदि सजातीय बन्धुओं और सगे-सम्बन्धियोंके समुदायको पारस्परिक स्पर्धाके कारण वशमें करना असम्भव हो जाय, कुट॒म्बीजनोंमें ही यदि दो दल हों तो एकका आदर करनेसे दूसरा दल रुष्ट हो ही जाता है। ऐसी परिस्थितिके कारण यदि मित्र भी शत्रु बन जाय, तब उन सबके चित्तको किस प्रकार वशमें किया जा सकता है?
Yudhiṣṭhira uvāca—Pitāmaha! yadi sajātīya-bandhūnāṃ sage-sambandhināṃ ca samūhaḥ paraspara-spardhā-kāraṇāt vaśīkartuṃ na śakyaḥ syāt; kuṭumbijaneṣu eva yadi dvau dalau syātām, ekasya ādaraṇena dvitīya-dalaḥ ruṣyati eva. etādṛśyāḥ paristhiteḥ kāraṇāt yadi mitrāṇi api śatravaḥ bhaveyuḥ, tadā teṣāṃ sarveṣāṃ cittāni kathaṃ vaśīkartuṃ śakyāni?
Yudhiṣṭhira thưa: “Thưa Tổ phụ! Nếu cộng đồng bà con đồng tộc và thân quyến gần gũi trở nên không thể thu phục vì sự ganh đua lẫn nhau—ngay trong một nhà mà đã chia hai phe, thì tôn trọng phe này tất làm phe kia phẫn nộ. Khi hoàn cảnh ấy khiến cả bạn bè cũng hóa thành kẻ thù, làm sao có thể khiến lòng dạ của tất cả họ quy phục dưới ảnh hưởng của mình?”
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic problem of governance: when rivalry splits even one’s own kin into factions, mere partiality or selective honor breeds resentment. Effective rule must therefore seek methods that reconcile competing interests and win hearts rather than relying only on force or favoritism.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira, seeking guidance on righteous rule after the war, asks Bhīṣma how a leader can manage internal divisions—especially among relatives—when honoring one side provokes the other and even friends become enemies.