Shloka 22
मैं देवता, पितर तथा अतिथि आदिको उनका भाग अर्पण किये बिना कभी नहीं भोजन करता। परायी स्त्रीसे कभी सम्पर्क नहीं रखता तथा कभी स्वच्छन्द होकर क्रीडा नहीं करता तो भी तुमने मेरे शरीरमें कैसे प्रवेश किया? ।। नाब्रह्मचारी भिक्षावान्भिक्षु्वाउब्रह्मचर्यवान् । अनृत्विजा हुतं नास्ति मामकान्तरमाविश:
na brahmacārī bhikṣāvān bhikṣur vā u brahmacaryavān | anṛtvijā hutaṃ nāsti māmaka-antaram āviśaḥ ||
Bhīṣma nói: “Ta chưa từng ăn khi chưa dâng phần xứng đáng cho chư thiên, cho tổ tiên và cho khách. Ta không giao du với vợ người khác, cũng không buông mình vào trò vui phóng túng. Ta chẳng phải học trò Bà-la-môn sống bằng khất thực, cũng chẳng phải kẻ tu hành sống nhờ bố thí, cũng không tự nhận mình chỉ là người giữ giới độc thân; và không có tế lễ nào được cử hành mà thiếu vị tế sư (ṛtvij). Vậy thì, làm sao ngươi lại tìm được lối vào tận cõi thâm sâu của ta?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as disciplined living: honoring gods, ancestors, and guests before personal consumption, avoiding sexual misconduct, and restraining frivolity. It also invokes the Vedic norm that sacrifice is properly performed with an officiating priest, emphasizing order and legitimacy in ritual and conduct.
Bhishma, speaking in the Shanti Parva’s instruction on dharma, asserts his regular observances and moral restraints and then questions how an intrusive influence could have entered him despite such disciplined practice—framing a reflective inquiry into inner vulnerability and the limits of external observance.