Shloka 8
Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord
Aila–Kaśyapa Saṃvāda
पुरूरवाने पूछा--महर्षे! ब्राह्मण और क्षत्रिय दोनों साथ रहकर ही सबल होते हैं; परंतु जब ब्राह्मण (पुरोहित) किसी कारणसे क्षत्रियको छोड़ देता है अथवा जब राजा ब्राह्मणका परित्याग कर देता है, तब अन्य वर्णके लोग इन दोनोंमेंसे किसका आश्रय ग्रहण करते हैं? तथा दोनोंमेंसे कौन सबको आश्रय देता है? ।। कश्यप उवाच विद्धं राष्ट्र क्षत्रियस्य भवति ब्रह्म क्षत्रं यत्र विरुद्धयतीह । अन्वग्बलं दस्यवस्तद् भजन्ते तथा वर्ण तत्र विदन्ति सन्त:,कश्यपने कहा--राजन! श्रेष्ठ पुरुष इस बातको जानते हैं कि संसारमें जहाँ ब्राह्मण क्षत्रियसे विरोध करता है, वहाँ क्षत्रियका राज्य छिन्न-भिन्न हो जाता है और लुटेरे दल-बलके साथ आकर उसपर अधिकार जमा लेते हैं तथा वहाँ निवास करनेवाले सभी वर्णके लोगोंको अपने अधीन कर लेते हैं
kaśyapa uvāca | viddhaṁ rāṣṭraṁ kṣatriyasya bhavati brahma kṣatraṁ yatra virudhyatīha | anvag-balaṁ dasyavas tad bhajante tathā varṇāṁs tatra vidanti santaḥ ||
Kaśyapa nói: “Hỡi Đại vương, hãy biết điều này: nơi nào quyền lực tế tự (brahma) và quyền lực vương quyền (kṣatra) đối địch nhau, nơi ấy quốc độ của Sát-đế-lợi bị thương tổn và tan vỡ. Rồi bọn cướp tụ tập thế lực kéo đến chiếm lấy đất ấy; và người hiền hiểu rằng tại đó mọi đẳng cấp đều rơi vào sự thống trị của chúng. Vì vậy, khi Bà-la-môn và Sát-đế-lợi lìa bỏ nhau, sự che chở của vương quốc sụp đổ, xã hội trở thành mồi cho vô pháp.”
कश्यप उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a stable polity depends on harmony between spiritual counsel (brahma—Brahmin/purohita authority) and royal power (kṣatra—kingly authority). When they oppose each other, the kingdom becomes vulnerable, and lawless forces exploit the breach, subjugating society.
In response to a question about what happens when Brahmin and Kshatriya separate, Kashyapa warns the king that conflict between priestly and royal powers fractures the realm; then marauders consolidate strength and take control, bringing all varṇas under their domination.