Shloka 93
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
शूद्रा भैक्षेण जीवन्ति ब्राह्मणा: परिचर्यया । योगक्षेमस्य नाशक्ष वर्तते वर्णसंकर:
śūdrā bhaikṣeṇa jīvanti brāhmaṇāḥ paricaryayā | yogakṣemasya nāśaś ca vartate varṇasaṅkaraḥ ||
Bhishma nói: “Khi người Shudra bị ép phải sống bằng ăn xin, còn người Bà-la-môn lại sống bằng nghề hầu hạ như kẻ tôi tớ, thì yoga-kṣema—phúc lợi và an ổn của dân chúng—bị tiêu diệt; và trật tự xã hội sụp đổ, rơi vào cảnh pha tạp giai tầng (varṇa-saṅkara) và hỗn loạn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A society prospers when each group can sustain itself through its proper duties; when economic and moral roles invert—begging becomes the lot of the laboring class and servile dependence the lot of the learned—public welfare (yoga-kṣema) collapses and social confusion (varṇasaṅkara) spreads.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and governance. Here he warns that misrule and disorder distort livelihoods and duties, leading to the loss of the people’s security and prosperity and to widespread social breakdown.