Shloka 52
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
नश्येदभिमृशन् सद्यो मृग: कूटमिव स्पृशन् | आत्मस्वमिव रक्षेत राजस्वमिह बुद्धिमान्,जैसे मृग मारण-मन्त्रका स्पर्श करते ही अपने प्राणोंसे हाथ धो बैठता है, उसी प्रकार राजाके धनपर हाथ लगानेवाला मनुष्य तत्काल मारा जाता है; अतः बुद्धिमान् पुरुषको चाहिये कि वह अपने ही धनके समान इस जगत्में राजाके धनकी भी रक्षा करे
naśyed abhimṛśan sadyo mṛgaḥ kūṭam iva spṛśan | ātmasvam iva rakṣet rājasvam iha buddhimān |
Vasumanā nói: “Con nai chết ngay khi chạm vào chiếc bẫy giấu kín; cũng vậy, kẻ đặt tay lên tài sản của nhà vua sẽ bị diệt vong chóng vánh. Vì thế, người trí phải gìn giữ của cải hoàng gia trong đời này cẩn trọng như gìn giữ chính tài sản của mình.”
वसुमना उवाच
Educational Q&A
Do not appropriate royal/public wealth; treating the king’s revenue as protected property is a duty, and violating it brings swift ruin—like a deer caught by a hidden snare.
Vasumanā delivers a moral warning using a vivid simile: just as a deer dies upon touching a concealed trap, so too a person who meddles with the king’s wealth meets immediate destruction; hence the wise should safeguard it as their own.