Shloka 33
Cāturāśramya-dharma—Marks of the Four Āśramas (चातुराश्रम्यधर्मः)
भीष्मजी कहते हैं--राजन्! मान्धाताको इस प्रकार उपदेश देकर इन्द्ररूपधारी भगवान् विष्णु मरुदगणोंके साथ अविनाशी एवं सनातन परमपद विष्णुधामको चले गये ।।
bhīṣma uvāca—rājan! māndhātāram evaṃ upadiśya indrarūpadhārī bhagavān viṣṇuḥ marudgaṇaiḥ saha avināśi evaṃ sanātanaṃ paramaṃ padaṃ viṣṇudhāma jagāma. evaṃ pravartite dharme purā sucarite ’nagha, kaḥ kṣatraṃ avamanyeta cetanāvān bahuśrutaḥ? niṣpāpa nareśvara! evaṃ prācīnakāle bhagavatā viṣṇunā eva rājadharmaḥ pravartitaḥ, satpuruṣaiś ca sa suṣṭhu ācaritaḥ; tādṛśe sati ko nāma kṣātradharmam avajñāsyāt?
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương! Sau khi đã giáo huấn Māndhātā như thế, Đức Thế Tôn Viṣṇu—đấng mang hình tướng Indra—cùng các Marut rời đi đến cảnh giới tối thượng bất hoại, vĩnh cửu, chính là Viṣṇu-dhāma, nơi ở của Ngài. Hỡi bậc vô tội! Khi dharma đã được thiết lập từ thời cổ xưa và được các bậc thiện nhân thực hành trọn vẹn, thì người tỉnh thức và học rộng nào lại dám khinh miệt kṣatriya-dharma? Hỡi đấng chúa tể loài người không tì vết! Chính Viṣṇu là đấng khởi phát vương đạo, và các bậc chính trực đã sống theo đó một cách trung tín; trong hoàn cảnh như vậy, ai có thể coi thường dharma của người chiến sĩ?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Royal duty (rājadharma) and the kshatriya code are not merely human conventions; they are portrayed as divinely instituted by Vishnu and validated by ancient righteous practice. Therefore, a discerning and learned person should not disparage kshatriya-dharma.
Bhishma recounts that Vishnu, having instructed King Mandhata while appearing in Indra’s form, departs with the Maruts to Vishnu’s eternal abode. Bhishma then draws a normative conclusion: since Vishnu established rajadharma long ago and the virtuous lived by it, contempt for kshatriya duty is unreasonable.