Shloka 19
Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order
Indra–Māndhātṛ Dialogue
मान्धातोवाच असंशयं भगवन्नादिदेवं द्रक्ष्यामि त्वा5हं शिरसा सम्प्रसाद्य | त्यक्त्वा कामान् धर्मकामोहारण्य- मिच्छे गन्तुं सत्पर्थं लोकदृष्टम्
bhīṣma uvāca | māndhātovāca: asaṁśayaṁ bhagavan ādi-devaṁ drakṣyāmi tvāhaṁ śirasā samprasādya | tyaktvā kāmān dharma-kāmo ’haṁ āraṇyam icche gantuṁ sat-patham loka-dṛṣṭam ||
Māndhātā thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, không nghi ngờ gì, con sẽ được chiêm bái Đấng Thần Nguyên Sơ—khi con cúi đầu dưới chân Ngài và được Ngài đoái thương. Từ nay con từ bỏ mọi dục vọng, chỉ còn khao khát thành tựu dharma; vì thế con muốn vào rừng, bởi đó là con đường chân thật đã được đời chứng kiến, là lối mà bậc hiền thiện chỉ ra vào lúc cuối đời.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse upholds a classical ethical trajectory: renounce personal cravings (kāma) and orient life toward dharma, trusting that sincere humility and devotion lead to divine grace and higher vision (darśana). It also appeals to social-moral precedent—what the virtuous have demonstrated as the ‘true path’.
Within Bhīṣma’s discourse, Māndhātā speaks, declaring confidence that by bowing and pleasing the revered figure he will attain a vision of the Primeval Deity (identified in the Hindi gloss as Viṣṇu). He then announces his resolve to abandon worldly desires and go to the forest, following the well-attested path of the righteous.