Shloka 40

Devanagari script

यतो हि सर्ववर्णानां यज्ञस्तस्यैव भारत । अग्रे सर्वेषु यज्ञेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते,भरतनन्दन! ब्राह्मण आदि तीनों वर्णोंका जो यज्ञ है वह सब सेवाकार्य करनेके कारण शूद्रका भी है ही (उसे भी उसका फल मिलता ही है; अतः उसे पृथक यज्ञ करनेकी आवश्यकता नहीं है)। सम्पूर्ण यज्ञोंमें पहले श्रद्धारूप यज्ञका ही विधान है

Transliteration

yato hi sarvavarṇānāṁ yajñas tasyaiva bhārata | agre sarveṣu yajñeṣu śraddhāyajño vidhīyate ||

Translation

Bhīṣma nói: “Hỡi Bharata, bổn phận tế tự của mọi varṇa rốt cuộc đều thuộc về chính nguyên lý ấy—nguyên lý của sự phụng sự và nâng đỡ. Vì thế, trong mọi tế lễ, trước hết phải lập ‘tế lễ bằng đức tin’. Do các tế lễ của ba đẳng cấp trên được duy trì nhờ công việc phục dịch của người Śūdra, công đức ấy cũng đến với người ấy; bởi vậy, người ấy không cần gánh một nghi lễ riêng. Trong mọi tế lễ, đức tin được định là lễ vật đứng đầu.”

Word by Word

• {'yato hi': 'for, because

• since indeed', 'sarva-varṇānām': 'of all varṇas (social orders)', 'yajñaḥ': 'sacrifice

• also any consecrated duty/offering', 'tasya eva': 'belongs to him/that alone

• is indeed his/that very one’s', 'bhārata': 'O Bharata (address to Yudhiṣṭhira, descendant of Bharata)', 'agre': 'first

• foremost', 'sarveṣu yajñeṣu': 'in all sacrifices', 'śraddhā-yajñaḥ': 'the ‘sacrifice of faith’

• faith as the primary inner offering', 'vidhīyate': 'is prescribed

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Bharata (Yudhishthira)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Faith (śraddhā) is the indispensable first element of any yajña: without inner trust and sincerity, outer ritual loses its ethical and spiritual force. Bhishma also frames sacrifice as a shared social enterprise—since the rites of the higher varṇas depend on the supporting service of others, the resulting merit is not isolated but participates in a wider moral economy.

What is happening in the narrative?

In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhishma addresses Yudhiṣṭhira (“O Bharata”) and explains principles of sacrificial duty and social interdependence. He emphasizes that śraddhā is prescribed foremost among sacrifices and that the supportive role of the Śūdra connects him to the fruits of yajña, reducing the need for separate ritual obligation.