Shloka 7
Rājā–Rāja-Śabda-Prabhavaḥ — The Origin and Rationale of Kingship and Daṇḍanīti
तुल्यशुक्रास्थिमज्जा च तुल्यमांसासूगेव च । नि:श्वासोच्छवासतुल्यश्षतुल्यप्राणशरीरवान्,जिसे हम राजा कहते हैं, वह सभी गुणोंमें दूसरोंके समान ही है। उसके हाथ, बाँह और गर्दन भी औरोंकी ही भाँति हैं। बुद्धि और इन्द्रियाँ भी दूसरे लोगोंके ही तुल्य हैं। उसके मनमें भी दूसरे मनुष्योंके समान ही सुख-दुःखका अनुभव होता है। मुँह, पेट, पीठ, वीर्य, हड्डी, मज्जा, मांस, रक्त, उच्छवास, निःश्वास, प्राण, शरीर, जन्म और मरण आदि सभी बातें राजामें भी दूसरोंके समान ही हैं। फिर वह विशिष्ट बुद्धि रखनेवाले अनेक शूरवीरोंपर अकेला ही कैसे अपना प्रभुत्व स्थापित कर लेता है?
tulyaśukrāsthimajjā ca tulyamāṃsāsṛgevaca | niḥśvāsocchvāsatulyas tu tulya-prāṇaśarīravān ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Vua, xét về chất liệu thân xác, cũng chẳng khác người thường: tinh huyết, xương và tủy đều như nhau; thịt và máu đều như nhau; hơi thở vào ra đều như nhau; sinh khí (prāṇa) và thân thể cũng như nhau. Trong tâm, vua cũng cảm thọ vui buồn như mọi người; trí tuệ và giác quan cũng đồng loại. Nếu trong sinh và tử, trong thân và hơi thở, vua ngang bằng với tất cả, thì nhờ phương cách nào mà chỉ một người lại có thể thiết lập quyền uy trên nhiều bậc anh hùng có trí tuệ vượt trội?”
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse questions the basis of political authority: since a king is physically and psychologically the same as other humans, sovereignty cannot be justified by mere bodily difference; it must rest on dharma—legitimate conduct, protection, and moral-political competence.
In the Śānti Parva’s discussions on rājadharma, Yudhiṣṭhira raises a probing doubt about how one person, who is human like everyone else, can rightfully rule over many capable and valorous people—prompting a deeper explanation of the foundations of kingship.