Shloka 20
Rājā–Rāja-Śabda-Prabhavaḥ — The Origin and Rationale of Kingship and Daṇḍanīti
अगम्यागमनं चैव वाच्यावाच्यं तथैव च । भक्ष्याभक्ष्यं च राजेन्द्र दोषादोषं च नात्यजन्,राजेन्द्र! उन्होंने अगम्यागमन, वाच्य-अवाच्य, भक्ष्य-अभक्ष्य तथा दोष-अदोष कुछ भी नहीं छोड़ा
agamya-āgamanaṃ caiva vācyāvācyaṃ tathaiva ca | bhakṣyābhakṣyaṃ ca rājendra doṣādoṣaṃ ca nātyajan ||
Bhishma nói: Hỡi bậc vương giả tối thượng, họ chẳng kiêng dè điều gì—đến những nơi và với những người bị cấm, nói điều nên nói hay không nên nói, ăn thứ được phép hay bị cấm, làm việc đáng chê hay không đáng chê. Trong cách hành xử của họ, không một ranh giới lễ nghi nào còn không bị vượt qua.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma requires discernment and restraint: one must know and uphold boundaries regarding forbidden association, proper speech, permissible food, and the distinction between blameworthy and blameless actions. Abandoning these distinctions leads to ethical collapse.
Bhīṣma, instructing the king (Yudhiṣṭhira) in Śānti Parva, describes a group’s degraded conduct: they no longer avoid prohibited acts and ignore moral and social discriminations, illustrating the consequences of losing dharmic discernment.