Shloka 44
अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः
Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal
षडेतान् पुरुषो जह्याद् भिन्नां नावमिवार्णवे । अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम्,'जैसे समुद्रकी यात्रामें टूटी हुई नौकाका त्याग कर दिया जाता है, उसी प्रकार प्रत्येक मनुष्यको चाहिये कि वह उपदेश न देनेवाले आचार्य, वेदमन्त्रोंका उच्चारण न करनेवाले ऋत्विज्, रक्षा न कर सकने-वाले राजा, कटु वचन बोलनेवाली स्त्री, गाँवमें रहनेकी इच्छा रखनेवाले ग्वाले और जंगलमें रहनेकी कामना करनेवाले नाई--इन छ: व्यक्तियोंका त्याग कर दे”
ṣaḍ etān puruṣo jahyād bhinnāṃ nāvam ivārṇave | apravaktāram ācāryam anadhīyānam ṛtvijam ||
Bhīṣma nói: Như người ta bỏ con thuyền đã vỡ nát giữa đại dương, cũng vậy, con người nên rời bỏ sáu hạng: một vị thầy không giảng dạy, và một tư tế tế lễ (ṛtvij) không tụng (hoặc không học) các thần chú Veda. Ý nghĩa đạo lý ở đây là dharma thực tiễn: những vai trò vốn để che chở, dẫn dắt và nâng đỡ xã hội, khi không làm tròn chức phận cốt yếu, sẽ trở thành gánh họa; bám víu vào đó chỉ chuốc lấy tổn hại—như tin vào chiếc thuyền vỡ giữa biển khơi.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not rely on people who fail at the essential duty of their role. A teacher must teach and a priest must properly recite/study the Veda; when they do not, association with them becomes dangerous or fruitless—like trusting a broken boat in the ocean.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and practical governance of life. Here he gives a proverbial rule: abandon dysfunctional supports, illustrated by the image of discarding a shattered boat at sea.