Shloka 5

Bhīṣma’s Hymn to Viṣṇu and Kṛṣṇa’s Criteria for Divine Self-Disclosure

Devanagari script

मत्संश्रितं यदा55त्थ त्वं वच: पुरुषसत्तम । तेन पश्यामि ते दिव्यान्‌ भावान दि त्रिषु वर्त्मसु,पुरुषप्रवर! आपने मेरे सम्बन्धमें जो बात कही है, उससे मैं तीनों लोकोंमें व्याप्त हुए आपके दिव्य भावोंका साक्षात्कार कर रहा हूँ

Transliteration

matsaṁśritaṁ yadā vākyaṁ tvayoktaṁ puruṣasattama | tena paśyāmi te divyān bhāvān triṣu vartmasu ||

Translation

Bhīṣma nói: “Ôi bậc tối thượng trong loài người, nhờ những lời Ngài phán liên quan đến con, nay con được chiêm kiến những trạng thái và uy lực thần diệu của Ngài lan tỏa khắp ba nẻo—thật vậy, khắp cả ba cõi.”

Word by Word

• मत्-संश्रितम्: dependent on me / having resorted to me
• मत्-संश्रितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मत् + संश्रित
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• यदा: when
• Type: Indeclinable
• Root: यदा

• आत्थ: you said / you spoke
• Type: Verb
• Root: अह्
• Form: Perfect (Paroksha), Second, Singular, Parasmaipada

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वचः: speech / word
• वचः: Karma
• Type: Noun
• Root: वचस्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• पुरुष-सत्तम: O best of men
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: पुरुष + सत्तम
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• तेन: by that / thereby
• तेन: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• पश्यामि: I see
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Present, First, Singular, Parasmaipada

• ते: of you / your
• ते: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• दिव्यान्: divine
• दिव्यान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दिव्य
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• भावान्: states / manifestations / dispositions
• भावान्: Karma
• Type: Noun
• Root: भाव
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि
• Form: Neuter, Locative, Plural

• वर्त्मसु: paths / courses (worlds/realms)
• वर्त्मसु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वर्त्मन्
• Form: Neuter, Locative, Plural

• पुरुष-प्रवर: O foremost of men
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: पुरुष + प्रवर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• puruṣasattama (addressed person)