Shloka 16
Bhīṣma on the Śara-Śayyā: Yudhiṣṭhira and Kṛṣṇa Approach the Eldest for Śānti
Devanagari script
सुसूक्ष्मोडपि तु देहे वै शल्यो जनयते रुजम् । कि पुन: शरसंघातैश्षित्तस्य तव पार्थिव
Translation
“Tâu đại vương, chỉ một chiếc gai nhỏ nhất mắc vào thân thể cũng gây nên đau đớn dữ dội. Huống chi thân thể của ngài đã bị phủ kín bởi cả một trận mưa tên—nỗi thống khổ ấy còn nói sao cho xiết?”
Word by Word
सुसूक्ष्मःvery minute
सुसूक्ष्मः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसूक्ष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
देहेin the body
देहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Locative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
शल्यःa thorn/splinter
शल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
जनयतेproduces/causes
जनयते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
रुजम्pain
रुजम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुज्
FormFeminine, Accusative, Singular
किwhat (then)?
कि:
TypeIndeclinable
Rootकिम्
पुनःagain/then
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
शर-संघातैःby masses of arrows
शर-संघातैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरसंघात
FormMasculine, Instrumental, Plural
छित्तस्यof (one) pierced/cut
छित्तस्य:
TypeVerb
Rootछिद्
FormPast passive participle (क्त), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
पार्थिवO king (earth-lord)
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes