Shloka 66
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
Devanagari script
विभज्य पज्चधा55त्मानं वायुर्भूत्वा शरीरग: । यश्लेष्टयति भूतानि तस्मै वाय्वात्मने नमः:
Translation
Kính lễ Đấng Tối Thượng trong hình thái gió: Ngài ngự trong mỗi thân thể, tự phân thành năm dạng—prāṇa, apāna và các khí khác—khiến muôn loài vận hành và hành động. Con cúi lạy Tự Ngã của gió ấy.
Word by Word
विभज्यhaving divided
विभज्य:
Karma
TypeVerb
Rootवि-भज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
पञ्चधाin fivefold manner
पञ्चधा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपञ्चधा
आत्मानम्himself / its own self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
वायुःthe Wind (Vāyu)
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
शरीरगःdwelling in the body
शरीरगः:
Karta
TypeAdjective
Rootशरीरग
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चेष्टयतिmakes act / impels to activity
चेष्टयति:
Karta
TypeVerb
Rootचेष्ट् (चेष्टते) / चेष्टय् (caus.)
Formलट्, परस्मैपद, Third, Singular, कर्तरि
भूतानिbeings / creatures
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Dative, Singular
वाय्वात्मनेto the one whose nature is Vāyu / to the Vāyu-souled
वाय्वात्मने:
Sampradana
TypeNoun
Rootवाय्वात्मन्
FormMasculine, Dative, Singular
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeIndeclinable
Rootनमस्
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes