Shloka 173
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
युकत्या सर्वात्मना55त्मानं तं॑ प्रपद्ये प्रजापतिम् । जो स्वयं शुद्ध हैं
yuktyā sarvātmanā ātmānaṃ taṃ prapadye prajāpatiṃ |
Bhīṣma tuyên bố sự quy phục trọn vẹn: với trí tuệ phân minh và bằng toàn thể thân tâm, ngài nương tựa nơi Chúa tể muôn loài, Prajāpati. Ngài tự thân thanh tịnh, con đường đến với Ngài cũng thanh tịnh; Ngài mang tướng Haṃsa, là Tối Ngã—ý nghĩa thâm sâu của “tat”—và là Paramēṣṭhī, bậc hộ trì chúng sinh. Dứt mọi nương cậy khác, chỉ kết duyên với một mình Ngài, Bhīṣma xin quy y nơi Śrī Kṛṣṇa, Đấng là Tự Ngã của tất cả.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True refuge is taken with both clarity (yuktyā) and total commitment (sarvātmanā). The verse teaches that surrender to the highest protector (Prajāpati) is an ethical reorientation: withdrawing reliance from lesser supports and grounding one’s life in the pure source of order and guardianship.
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma speaks as a teacher on dharma and spiritual conduct. Here he voices a personal vow-like statement of taking refuge in Prajāpati, exemplifying the devotional and contemplative posture that undergirds his broader counsel.