Shloka 2
शान्ति पर्व (अध्याय 38): युधिष्ठिरस्य राजधर्म-जिज्ञासा तथा भीष्मोपसर्पण-प्रस्तावना | Shanti Parva Chapter 38: Yudhishthira’s Inquiry into Rajadharma and the Prelude to Approaching Bhishma
स राजमार्ग: शुशुभे समलंकृतचत्वर: । यथा चन्द्रोदये राजन् वर्धमानो महोदधि:,राजन! जैसे चन्द्रोदय होनेपर महासागर उमड़ने लगता है, उसी प्रकार जिसके चौराहे खूब सजाये गये थे, वह राजमार्ग मनुष्योंकी उमड़ती हुई भीड़से बड़ी शोभा पा रहा था
sa rājamārgaḥ śuśubhe samalaṅkṛta-catvaraḥ | yathā candrodaye rājan vardhamāno mahodadhiḥ ||
Vaiśampāyana nói: “Con đường ngự đạo ấy, với những ngã tư được trang hoàng lộng lẫy, rực sáng huy hoàng. Tâu Đại vương, như đại dương cuộn dâng khi trăng lên, cũng vậy con đường ấy càng thêm rạng rỡ khi đoàn người đông đảo ào ạt đổ về.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily uses auspicious natural imagery to convey how orderly public celebration and collective movement can enhance the splendor of a kingdom—suggesting that a well-arranged civic space and harmonious populace reflect good governance.
Vaiśampāyana describes a royal highway whose decorated crossroads look magnificent, and he compares the swelling crowd on the road to the ocean rising with the moon—indicating a great gathering or procession filling the city’s main route.