Shloka 39

रथं हेममयं शुभ्र॑ शैब्यसुग्रीवयोजितम्‌ । सह सात्यकिना कृष्ण: समास्थायान्वयात्‌ कुरून्‌,शैब्य और सुग्रीव नामक घोड़ोंसे जुते हुए सुन्दर सुवर्णमय रथपर आखरूढ़ हो सात्यकिसहित श्रीकृष्ण भी कौरवोंके पीछे-पीछे गये

rathaṁ hemamayaṁ śubhraṁ śaibyasugrīvayojitam | saha sātyakinā kṛṣṇaḥ samāsthāyānvayāt kurūn ||

Vaiśampāyana nói: Kṛṣṇa, cùng với Sātyaki, lên một cỗ xe lộng lẫy rực sáng bằng vàng, thắng bằng đôi ngựa tên Śaibya và Sugrīva, rồi đi theo sau đoàn Kurus. Câu kệ nhấn mạnh sự tiến bước có mục đích dưới sự lãnh đạo chính đáng—hành động với quyết tâm và có bạn đồng hành, không cô độc, khi biến cố dần đưa đến những đòi hỏi của dharma.

रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
हेममयम्made of gold
हेममयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहेममय
FormMasculine, Accusative, Singular
शुभ्रम्bright, splendid
शुभ्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ्र
FormMasculine, Accusative, Singular
शैब्यसुग्रीवयोजितम्yoked with (the horses) Śaibya and Sugrīva
शैब्यसुग्रीवयोजितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशैब्य-सुग्रीव-योजित
FormMasculine, Accusative, Singular
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
सात्यकिनाwith Sātyaki
सात्यकिना:
Karana
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Instrumental, Singular
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
समास्थायhaving mounted, having ascended
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
अन्वयात्followed, went after
अन्वयात्:
TypeVerb
Rootअनु-या
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
कुरून्the Kurus (Kauravas)
कुरून्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kṛṣṇa
S
Sātyaki
Ś
Śaibya (horse)
S
Sugrīva (horse)
G
golden chariot
K
Kurus (Kauravas)

Educational Q&A

Even amid politically charged movement toward conflict, the text highlights disciplined action under rightful guidance: Kṛṣṇa proceeds with clarity and support (Sātyaki), suggesting that dharmic action is deliberate, accountable, and strengthened by loyal companionship.

Vaiśampāyana narrates that Kṛṣṇa, with Sātyaki, mounts a radiant golden chariot yoked to the horses Śaibya and Sugrīva, and follows behind the Kurus as the sequence of events continues.