Shloka 13
Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
अप्रवृत्तेरमर्त्यत्वं मर्त्यत्वं कर्मण: फलम् । अशुभस्याशुभं विद्याच्छुभस्य शुभमेव च । एतयोश्लोभयो: स्यातां शुभाशुभतया तथा
apravṛtter amartyatvaṁ martyatvaṁ karmaṇaḥ phalam | aśubhasyāśubhaṁ vidyāc chubhasya śubham eva ca | etayoḥ ślokabhyoḥ syātāṁ śubhāśubhatayā tathā
Vyāsa nói: Từ sự không dấn thân vào hành động (apravṛtti) mà có được bất tử; còn từ hành động (karma) mà sinh ra tính hữu tử như là quả. Hãy biết rằng điều ác sinh điều ác, và điều thiện chỉ sinh điều thiện. Bởi hai câu kệ này, nguyên lý về quả báo thiện–ác cũng được xác lập như vậy.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two paths and their outcomes: withdrawal from action (apravṛtti) is associated with deathlessness (amartyatva), while continued action binds one to mortality (martyatva). Ethically, it affirms moral causality: harmful deeds yield harmful results, and beneficial deeds yield beneficial results.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and the means to peace and liberation after the war, Vyāsa states a doctrinal summary: action leads to continued mortal consequence, whereas cessation/renunciation points toward freedom; and in either case, deeds bear results according to their moral quality.