Shloka 6
Adhyāya 353 — Kathā-prāmāṇya (Authority of Transmission) and the Brāhmaṇa’s Ascetic Resolve
सम्पूर्ण विश्व ही उनका मस्तक, भुजा, पैर, नेत्र और नासिका है। वे स्वच्छन्द विचरनेवाले एकमात्र पुरुषोत्तम सम्पूर्ण क्षेत्रोंमें सुखपूर्वक विचरण करते हैं ।।
kṣetrāṇi hi śarīrāṇi bījaṃ cāpi śubhāśubham | tāni vetti sa yogātmā tataḥ kṣetrajña ucyate ||
Bhīṣma nói: “Các thân thể được gọi là ‘cánh đồng’ (kṣetra), còn ‘hạt giống’ làm phát sinh chúng là kho tàng nghiệp thiện và nghiệp bất thiện. Ai, với tư cách là bản ngã trong Yoga, thật sự biết cả cánh đồng (tình trạng mang thân) lẫn hạt giống nhân duyên của nó (nghiệp), thì vì thế được gọi là ‘Kẻ Biết Cánh Đồng’ (kṣetrajña).”
पितामह उवाच
Educational Q&A
The body is a ‘field’ shaped by the ‘seed’ of past auspicious and inauspicious actions; one who knows both the embodied condition and its karmic causes is called the kṣetrajña, the true knower.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and higher knowledge; here he defines kṣetra (body) and kṣetrajña (knower) in a reflective, yoga-oriented teaching about moral causality and insight.