Shloka 773
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
रजसा तमसा चैव मानसं समभिप्लुतम् | ऐसा पुरुष जब जन्म लेता है
rajasā tamasā caiva mānasaṃ samabhiplutam |
Vaiśampāyana nói: “Tâm thức bị rajas và tamas nhấn chìm hoàn toàn.” Về mặt đạo đức, đó là người có đời sống nội tâm bị thúc đẩy bởi đam mê, xao động và vô minh, khiến năng lực phân biệt bị che lấp, và hạnh kiểm thường nghiêng về hành động hướng ngoại cùng sự bốc đồng hơn là sự sáng suốt và tự chế.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That when rajas (passionate agitation) and tamas (deluded inertia) dominate the mind, inner clarity is submerged; ethical life then requires recognizing these forces and cultivating sattva (lucidity) through discipline, right understanding, and self-restraint.
Vaiśampāyana is describing a psychological-ethical condition within the Śānti Parva’s instruction: the mind of a certain type of person is portrayed as overwhelmed by the lower guṇas, setting the stage for guidance about conduct and the paths of action and restraint.