Shloka 20
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
जगतत्रिन्तयन् सृष्टिं चित्रां बहुगुणोद्धवाम् । तस्य चिन्तयत: सृष्टि महानात्मगुण: स्मृत:
jagat-triṇintayan sṛṣṭiṃ citrāṃ bahu-guṇodbhavām | tasya cintayataḥ sṛṣṭiḥ mahān-ātma-guṇaḥ smṛtaḥ ||
Vaiśampāyana nói: Suy niệm về cuộc sáng tạo kỳ diệu của vũ trụ—muôn vẻ và sinh khởi từ nhiều phẩm tính—Ngài quán xét tiến trình hiển lộ. Khi Ngài tư duy về sáng tạo, nguyên lý gọi là Mahat (Đại, trí tuệ vũ trụ) hiện lên trong ký ức, mở đầu cho sự phát xuất tiếp theo.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Creation is presented as an ordered unfolding: contemplation of the universe leads to the recollection/manifestation of Mahat (the cosmic intellect), a key Sāṅkhya principle from which subsequent evolutes proceed. The verse frames cosmology as intelligible and law-governed rather than random.
Vaiśaṃpāyana describes a stage in the cosmogonic sequence: the agent of creation reflects on the manifold universe, and in that contemplation the Mahat principle is recalled/manifest, preparing for the next phase of emanation described in the surrounding passage.