Shloka 2

Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response

Devanagari script

प्रोष्य वर्षमहस्नं तु नरनारायणाश्रमे । श्रुत्वा भगवदाख्यानं दृष्टवा च हरिमव्ययम्‌

Transliteration

proṣya varṣam ahasnaṁ tu nara-nārāyaṇāśrame | śrutvā bhagavad-ākhyānaṁ dṛṣṭvā ca harim avyayam ||

Translation

Vaiśampāyana nói: Sau khi lưu lại trọn một năm tại ẩn thất của Nara và Nārāyaṇa, sau khi được nghe thánh truyện về Đấng Chí Tôn, và lại được diện kiến Hari—Đấng bất hoại—(câu chuyện tiếp nối từ cuộc hội ngộ cát tường ấy).

Word by Word

• प्रोष्य: having stayed/sojourned
• प्रोष्य: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र-उष् (धातु) → प्रोष्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा/ल्यप् (absolutive), कर्तरि, non-finite

• वर्षम्: a year
• वर्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अहस्नम्: for days; day by day (as an adjunct to duration)
• अहस्नम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अहस्न (अहन्-सम्बद्ध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• नरनारायणाश्रमे: in the hermitage of Nara and Narayana
• नरनारायणाश्रमे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: नर-नारायण-आश्रम
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Karta
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा (absolutive), कर्तरि, non-finite

• भगवत्-आख्यानम्: the divine narrative/account
• भगवत्-आख्यानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भगवत् + आख्यान
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Karta
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा (absolutive), कर्तरि, non-finite

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हरि
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अव्ययम्: imperishable, undecaying
• अव्ययम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अव्यय
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Nara
• Nārāyaṇa
• Nara-Nārāyaṇa-āśrama
• Bhagavān
• Hari

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse foregrounds the ethical-spiritual value of sustained residence in a holy discipline (āśrama), attentive listening to sacred teaching (ākhyāna), and direct contemplative encounter with the Divine (darśana). It implies that transformation arises through steady practice, receptive hearing, and lived experience of the imperishable reality (avyaya).

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana marks a transition: someone has spent a full year in the Nara-Nārāyaṇa hermitage, heard a divine account about Bhagavān, and beheld Hari, the imperishable. This sets the stage for what follows—actions or conclusions that flow from that prolonged stay, instruction, and vision.