Shloka 86
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
त्रयो हि धातव: ख्याता: कर्मजा इति ते स्मृता: । पित्तं श्लेष्मा च वायुश्चव एब संघात उच्यते
trayo hi dhātavaḥ khyātāḥ karmajā iti te smṛtāḥ | pittaṁ śleṣmā ca vāyuś caiva saṅghāta ucyate |
Trong thân thể, ba yếu tố nổi tiếng là vāyu (vāta), pitta và śleṣman (kapha). Cả ba được ghi nhớ là phát sinh từ nghiệp (karma). Tổng hợp của chúng gọi là “tridhātu” (ba thể chất/ba doṣa). Hữu tình nương vào sự hiện hữu của chúng mà duy trì mạng sống, và khi chúng suy kiệt thì sinh lực cũng suy. Vì vậy, các bậc thông hiểu Ayurveda gọi Ta là “Tridhātu”.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Embodied life depends on the balance of three bodily principles—vāta, pitta, and kapha—understood here as karmically conditioned; health and decline are connected to the state of these constituents, integrating physiological insight with moral causality (karma).
Within the Shanti Parva’s instructional discourse, the text shifts into an Ayurvedic-style explanation of the body, defining the three constituents (tridhātu) and stating their karmic origin and their role in sustaining life.