Shloka 3
Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)
सम्प्रक्षालनकाले>तिक्रान्ते चतुर्युगसहस्रान्ते अव्यक्ते सर्वभूते प्रलये सर्वभूतस्था वरजडूमे ज्योतिर्धरणिवायुरहिते5न्धे तमसि जलैकार्णवे लोके
arjuna uvāca | samprakṣālana-kāle 'tikrānte caturyuga-sahasrānte 'vyakte sarva-bhūte pralaye sarva-bhūta-sthāvare jaṅgame jyotir-dharaṇi-vāyu-rahite 'ndhe tamasi jalaikārṇave loke |
Arjuna thưa: “Khi thời kỳ đại hủy diệt vũ trụ đã đến—sau khi một ngàn chu kỳ của bốn thời đại trôi qua—mọi tồn tại đều hòa tan vào Vô Hiển (Avyakta). Hết thảy chúng sinh, bất động hay động, đều bị tiêu dung. Đất, ánh sáng (lửa) và gió không còn dấu vết. Bóng tối dày đặc phủ khắp bốn phương, và toàn thể thế gian chìm trong một đại dương nước duy nhất, bao trùm tất cả.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores impermanence at a cosmic scale: all manifested forms—beings and even the elements—withdraw into the Unmanifest during pralaya. It frames ethical reflection by reminding the listener that worldly power and possessions are transient, while deeper principles (dharma and knowledge of reality) endure in significance.
Arjuna describes the onset of pralaya after an immense cosmic period (a thousand caturyugas). All creatures dissolve into the Unmanifest; the elemental supports of ordinary life (earth, fire/light, wind) are absent; darkness prevails; and the world is submerged in a single boundless ocean.