Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

धर्मद्वारबहुत्वविमर्शः — Reflection on the Many ‘Doors’ of Dharma (Śānti-parva 342)

अष्टादशगुणं यत्‌ तत्‌ सत्त्वं सत्तववतां वर,बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ अर्जुन! अठारह- गुणोंवाला जो सत्त्व है अर्थात्‌ आदिपुरुष है, वही मेरी परा प्रकृति है। पृथ्वी और आकाशकी आत्मस्वरूपा वह योगबलसे समस्त लोकोंको धारण करनेवाली है। वही ऋता (कर्मफलभूत गतिस्वरूपा), सत्या (त्रिकालाबाधित ब्रह्मरूपा) अमर, अजेय तथा सम्पूर्ण लोकोंकी आत्मा है

aṣṭādaśaguṇaṃ yat tat sattvaṃ sattvavatāṃ vara | tad eva me parā prakṛtir ādi-puruṣaḥ | pṛthivy-ākāśayor ātmā yoga-balena samastān lokān dhārayati | saiva ṛtā satyā amarā ajeyā ca sarva-lokātmeti ||

Arjuna nói: “Hỡi bậc tối thắng trong hàng người có đức hạnh, ‘sattva’ đầy đủ mười tám phẩm tính—chính là Nguyên Nhân, Đấng Nguyên Thủy—ấy là Tự Tánh Tối Thượng của ta. Là tự thể của đất và hư không, Ngài dùng năng lực yoga nâng đỡ mọi thế giới. Ngài là Ṛtā, trật tự vũ trụ khiến nghiệp chín thành quả báo; Ngài là Satyā, chân lý không bị phủ nhận trong cả ba thời. Bất tử, bất khả chiến bại—Ngài là Nội Ngã của muôn loài và muôn cõi.”

अष्टादशगुणम्having eighteen qualities
अष्टादशगुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअष्टादशगुण
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
सत्त्वम्sattva; essence/being
सत्त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
सत्त्ववताम्of the sattva-possessing (virtuous)
सत्त्ववताम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसत्त्ववत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
वरO best/excellent one
वर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Vocative, Singular

अर्जुन उवाच

A
Arjuna
Ā
Ādi-Puruṣa (Primordial Person)
P
Parā Prakṛti (Higher Nature)
P
Pṛthivī (Earth)
Ā
Ākāśa (Space/Ether)
L
Lokas (Worlds/Realms)
Ṛta (Cosmic Order)
S
Satya (Truth)