Shloka 766
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
प्रवृत्ती वा निवृत्ती वा तत्फलं सो<श्चुते महत् । “वह क्षेत्रज्ञ मैं हूँ। जो कर्मपरायण मनुष्य हैं
pravṛttī vā nivṛttī vā tatphalaṃ so 'śnute mahat |
Vaiśampāyana nói: Dù theo con đường nhập thế (pravṛtti) hay con đường xuất ly (nivṛtti), người ta ắt đạt được đại quả tương ứng với nó. Bởi chúng sinh được tạo thành với những khuynh hướng riêng; và khi họ dấn thân vào hành động hay vào sự từ bỏ đúng theo bản tính ấy, họ trở thành kẻ thừa hưởng những kết quả nặng nề của lựa chọn mình—vì thế, con đường xuất ly thật khó đối với những ai bị ràng buộc bởi nghiệp hành.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That both engagement in action (pravṛtti) and renunciation (nivṛtti) yield powerful results, and a person inherits the fruit aligned with their nature and chosen mode of conduct; hence nivṛtti is difficult for those strongly action-oriented.
Vaiśampāyana continues a didactic exposition in Śānti Parva, summarizing how different life-orientations—worldly action versus withdrawal—lead to corresponding outcomes, framing an ethical psychology of disposition and consequence.