Shloka 25
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
मया हि सुमहत् तप्तं तप: परमदारुणम् | भूतं भव्यं भविष्यं च जानीयामिति सत्तमा:
mayā hi sumahat taptaṁ tapaḥ paramadāruṇam | bhūtaṁ bhavyaṁ bhaviṣyaṁ ca jānīyām iti sattamāḥ ||
“Hỡi các đệ tử, bậc ưu tú giữa những người hiền thiện! Ta đã thực hành một khổ hạnh lớn lao—vô cùng nghiệt ngã và khó nhọc—để có thể biết được quá khứ, hiện tại và tương lai.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that profound knowledge—especially insight into the workings of time and causality—requires intense self-discipline (tapas). It frames knowledge as something earned through ethical rigor and sustained effort, not merely acquired intellectually.
Vaiśaṃpāyana, speaking to worthy listeners, recounts that he undertook extremely severe austerities with the specific aim of gaining knowledge of the three times—past, present, and future—setting up an account of how such insight was attained.