Shloka 24

Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)

Devanagari script

व्यलीकमपि यतृ त्वत्र चित्तवैतंसिकं तव । तदर्थमिष्यते राजन प्रायश्षित्तं तदाचर,राजन! तथापि तुम्हारे चित्तमें जो यहाँ उन सबको मरवानेके कारण झूठे ही चिन्ता और पीड़ा हो रही है, इसकी निवृत्तिके लिये प्रायश्चित्त कर देना उचित है, अत: तुम अवश्य प्रायश्चित्त करो

Translation

Tâu Đại vương! Dẫu vậy, nếu trong lòng bệ hạ nơi đây vẫn dấy lên nỗi lo sợ và đau đớn—dù chỉ là mối bận tâm sai lầm rằng chính mình là nguyên nhân khiến họ phải chết—thì để dứt trừ điều ấy, việc làm prāyaścitta (sám hối, tẩy nghiệp) là điều thích đáng. Vậy bệ hạ nhất định nên thực hành prāyaścitta.

Word by Word

व्यलीकम्falsehood, deceit

अपिeven, also

यत्which/that (fact that)

त्वyou

अत्रhere

चित्त-वैतंसिकम्pertaining to mental distress/torment (lit. mind-afflicting)

तवof you/your

तत्-अर्थम्for that purpose

इष्यतेis considered proper/desired

राजन्O king

प्रायश्चित्तम्expiation, penance

तत्that (penance)

आचरperform, practice

राजन्O king

Speaker

व्यास उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes