Shloka 45
अग्नीषोमोत्पत्तिः
Agni–Soma Origin and the Brahmāgnīṣomīya Doctrine
दारुणोत्पातसंचारो नभस: स्तनयित्नुमान् । पजञ्चम: स महावेगो विवहो नाम मारुत:
dāruṇotpātasañcāro nabhasaḥ stanayitnumān | pañcamaḥ sa mahāvego vivaho nāma mārutaḥ ||
Bhīṣma nói: “Ngọn gió thứ năm được gọi là Vivaha—một cơn cuồng phong nhanh đến tột bậc, chuyển động của nó đem theo những điềm dữ ghê rợn, và nó rong ruổi khắp bầu trời, mang theo những khối mây bão nặng tiếng sấm.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage classifies a specific type of wind by its observable effects—speed, thunder-bearing clouds, and ominous disturbances—illustrating the epic’s didactic habit of reading nature as meaningful and ethically significant through the lens of omens (utpāta).
In Bhīṣma’s instructional discourse, he enumerates and names winds; here he identifies the fifth as “Vivaha,” describing it as a violent, sky-ranging gale associated with thunder-cloud formations and fearsome portents.