Shloka 45
बाल्याद् वा संशयाद् वापि भयादू वाप्यविमोक्षजात् | उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छति तां गतिम्,बालस्वभावके कारण, संशयसे अथवा मोक्ष न मिलनेके काल्पनिक भयसे मनुष्यको विज्ञान प्राप्त हो जानेपर भी मोक्षकी प्राप्ति नहीं होती
bālyād vā saṁśayād vāpi bhayād vāpyavimokṣajāt | utpanne cāpi vijñāne nādhigacchati tāṁ gatim |
Vua Janaka nói: “Hoặc vì non nớt như trẻ thơ, hoặc vì hoài nghi, hoặc vì nỗi sợ nảy sinh từ ý nghĩ rằng giải thoát sẽ không đạt được—dẫu tri kiến chân thật đã khởi lên, con người vẫn không đến được cảnh giới tối thượng ấy. Những yếu nhược bên trong ấy ngăn trở quả của trí tuệ và khiến người ta xa lìa giải thoát.”
जनक उवाच
Educational Q&A
Knowledge alone is not enough if it is undermined by immaturity, persistent doubt, or fear that liberation is impossible. These mental obstacles prevent knowledge from ripening into liberation; steadiness and inner maturity are required for the highest attainment.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and liberation, King Janaka speaks as a teacher of renunciation and wisdom, warning that even after insight arises, one may fail to reach the final goal if the mind remains trapped in childish tendencies, skepticism, or anxious fear about moksha.