Shloka 8
Mahāvasu’s Fall by Speech-Error and Release through Devotion (अज-विवादः वसोः शापः विमोचनं च)
Devanagari script
अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् । होनहार होकर ही रहती है; इसलिये व्यासजी घृताचीके रूपसे आकृष्ट हो गये। अग्नि प्रकट करनेकी इच्छासे अपने कामवेगको यत्नपूर्वक रोकते हुए महर्षि व्यासका वीर्य सहसा उस अरणीकाष्ठ पर ही गिर पड़ा ।। सो<5विशंकेन मनसा तथैव द्विजसत्तम:
Translation
Bhīṣma nói: Do sức mạnh của định mệnh—điều phải xảy ra thì vẫn xảy ra—Vyāsa bị dung nhan của Ghṛtācī cuốn hút. Khi đại hiền giả Vyāsa gắng sức kìm giữ cơn dục vọng để khơi lửa từ araṇi, tinh lực của ông bỗng rơi ngay trên khúc gỗ araṇi ấy.
Word by Word
अरण्याम्in/onto the arani-wood (arani)
अरण्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअरण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सहसाsuddenly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अवापतत्fell down
अवापतत्:
TypeVerb
Rootपत्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
सोविशङ्केनwith doubt/anxiety
सोविशङ्केन:
Karana
TypeAdjective
Rootसविशङ्क
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
द्विजसत्तमःthe best of the twice-born (brahmin sage)
द्विजसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes