Shloka 8
सुशीघ्रमपि धावन्तं विधानमनुधावति । शेते सह शयानेन येन येन यथा कृतम्,जिस-जिस मनुष्यने जैसा कर्म किया है, वह उसके पीछे लगा रहता है। यदि कर्ता पुरुष शीघ्रतापूर्वक दौड़ता है तो वह भी उतनी ही तेजीके साथ उसके पीछे जाता है। जब वह सोता है, तब उसका कर्मफल भी उसीके साथ सो जाता है। जब वह खड़ा होता है, तब वह भी उसके पास ही खड़ा रहता है और जब मनुष्य चलता है, तब वह भी उसके पीछे- पीछे चलने लगता है। इतना ही नहीं, कोई कार्य करते समय भी कर्म-संस्कार उसका साथ नहीं छोड़ता। सदा छायाके समान पीछे लगा रहता है
suśīghram api dhāvantaṃ vidhānam anudhāvati | śete saha śayānena yena yena yathā kṛtam ||
Bhishma nói: Dẫu một người có chạy nhanh đến đâu, quả báo đã được định bởi nghiệp của chính mình vẫn đuổi theo sau. Khi người ấy nằm ngủ, nó cũng nằm cùng; người ấy đi đâu, đã hành xử thế nào, thì quả của hành động ấy vẫn ràng buộc lấy người ấy. Vì vậy, nghiệp không rời kẻ tạo nghiệp—như chiếc bóng, nó theo suốt lúc nghỉ ngơi, lúc chuyển động và trong mọi việc làm—dạy rằng nhân quả đạo đức không thể trốn tránh, và trách nhiệm cá nhân không thể chạy thoát.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the consequences of one’s actions (karma-phala), as part of the ordained moral order, inevitably follow the doer; no speed, concealment, or change of circumstance can sever the link between deed and result.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma delivers a moral maxim: karma’s dispensation accompanies a person in all states—running, sleeping, standing, moving—emphasizing accountability within dharma.