Shloka 81
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
ज्ञान ज्ञेयेषु भिन्नेषु यदा भेदेन वर्तते । तत्रातिशायिनी बुद्धिस्तत् सौक्ष्म्यमिति वर्तते
jñāna-jñeyeṣu bhinneṣu yadā bhedena vartate | tatrātiśāyinī buddhis tat saukṣmyam iti vartate ||
Bhīṣma nói: “Khi giữa những đối tượng tri thức khác nhau, nhận thức vận hành bằng sự phân biệt rành rẽ—‘đây là cái bình, đây là tấm vải’—thì trí tuệ vượt trội trong việc quyết định đúng đắn ở những trường hợp ấy được gọi là ‘tinh vi’ (saukṣmya).”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Saukṣmya (subtlety) is defined as the superior discriminative intellect that can correctly distinguish among multiple distinct objects of knowledge and arrive at an accurate determination.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and wisdom, Bhīṣma is explaining a technical quality of intellect: how true understanding functions when many knowable things appear and one must judge precisely by distinguishing them.