Shloka 49
अथवा दु:खशैथिल्यं वीक्ष्य लिड़े कृता मतिः । कि तदेवार्थसामान्यं छत्रादिषु न लक्ष्यते,अथवा यदि कहें कि त्रिदण्ड और गैरिक वस्त्र आदि धारण करनेसे कुछ सुविधा प्राप्त होती है और कष्ट कम होता है, इसलिये संन्यासियोंने उन चिह्लोंको धारण करनेका विचार किया है तो छत्र आदि धारण करनेमें भी इसी सामान्य प्रयोजनकी ओर क्यों न दृष्टि रखी जाय?
athavā duḥkha-śaithilyaṁ vīkṣya liṅge kṛtā matiḥ | kiṁ tad evārtha-sāmānyaṁ chatrādiṣu na lakṣyate ||
Janaka nói: “Hay là thấy những dấu hiệu ấy (của xuất ly) làm nhẹ bớt nhọc nhằn nên các đạo sĩ mới dùng? Nếu mục đích thực dụng chung chỉ là thế, sao lại không nhìn nhận cùng mục đích ấy nơi việc dùng ô dù và những vật tương tự?”
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka questions whether ascetic emblems are adopted for genuine spiritual reasons or merely for practical comfort. If the justification is simply reducing hardship, then ordinary conveniences (like an umbrella) would serve the same end—implying that external signs alone do not establish true renunciation or dharma.
In a discourse on dharma and renunciation in the Śānti Parva, King Janaka challenges the rationale behind visible ascetic identifiers (such as staff and ochre robes). He argues that if these are defended as tools for easing discomfort, then similar everyday items should be equally acceptable, thereby probing the difference between symbolic identity and inner discipline.