Shloka 160
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
यश्न राजा महोत्साह: क्षत्रधर्मे रतो भवेत् | स तुष्येद् दशभागेन ततस्त्वन्यो दशावरै:
yaśn rājā mahotsāhaḥ kṣatradharme rato bhavet | sa tuṣyed daśabhāgena tatas tv anyo daśāvaraiḥ ||
Bhīṣma nói: “Một vị vua đầy nghị lực và tận tụy với kṣatriya-dharma nên bằng lòng chỉ thu một phần mười thu nhập của dân làm thuế. Còn những bậc quân vương tầm thường—không sánh với bậc đại vương ấy—thì nên thỏa lòng với mức còn ít hơn một phần mười. Ý nghĩa đạo lý là sự tiết chế trong thuế khóa: quyền lực vương giả chỉ chính đáng khi bảo hộ và nâng đỡ dharma, nên không được làm dân chúng kiệt quệ.”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
A ruler must practice restraint in taxation: even a capable, dharma-abiding king should be content with a tenth share, and lesser rulers should take still less. Legitimate kingship is tied to protection and dharma, not extraction.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on proper governance, specifically setting a moral limit on how much revenue a king should take from his subjects.