Shloka 109
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
सुखासुखे जरामृत्यू लाभालाभौ प्रियाप्रिये । इति चैकोनविंशो<यं द्वन्द्रयोग इति स्मृत:
sukhāsukhe jarāmṛtyū lābhālābhau priyāpriye | iti caikonaviṁśo ’yaṁ dvandrayoga iti smṛtaḥ ||
Bhīṣma nói: “Bình thản trước các cặp đối đãi—lạc và khổ, già và chết, được và mất, điều đáng yêu và điều không đáng yêu—kỷ luật đối diện nhị nguyên bằng sự vững vàng ấy được ghi nhớ là phẩm tính thứ mười chín.”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
To cultivate steadiness toward life’s opposites—pleasure/pain, gain/loss, dear/undesired, and even aging/death—so that one’s conduct remains aligned with dharma rather than driven by fluctuating circumstances.
In Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira on virtues and disciplines. Here he enumerates a specific quality—‘dvandva-yoga,’ the practice of equanimity toward dualities—and identifies it as the nineteenth in the list being taught.