Shloka 111
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
तस्मादुपासस्व परं महच्छुचि शिवं विमोक्षं विमल॑ पवित्रम् । क्षेत्र ज्ञात्वा पार्थिव ज्ञानयज्ञ- मुपास्य वै तत्त्वमृषिर्भविष्यसि
tasmād upāsasva paraṁ mahac chuci śivaṁ vimokṣaṁ vimalaṁ pavitram | kṣetraṁ jñātvā pārthiva jñānayajñam upāsya vai tattvam ṛṣir bhaviṣyasi ||
Vì thế, hỡi Đại vương, hãy phụng thờ Thực tại Tối thượng vượt ngoài Prakṛti—mênh mông, thanh tịnh, cát tường, không vết nhơ, có năng lực tẩy sạch, và chính là hình thái của giải thoát. Hỡi bậc chúa tể cõi đất, khi đã hiểu “kṣetra” (cánh đồng/thân) và nương tựa nơi “tế lễ của tri thức”, bệ hạ ắt sẽ trở thành bậc hiền triết thấu đạt chân như.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that liberation-oriented wisdom is the highest pursuit: worship/meditate on the Supreme beyond Prakṛti, understand the kṣetra (the field of embodied experience), and adopt jñānayajña—the disciplined ‘sacrifice’ of knowledge—so that one becomes a true knower of reality (tattvajña ṛṣi).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the king on dharma and the path to peace after the war. Here he shifts from external duties to inner realization, advising the ruler to pursue contemplative knowledge and purity so that governance is rooted in truth and culminates in liberation.