Shloka 47
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
पज्चविंशात् परं तत्त्वं पठ्यते न नराधिप । सांख्यानां तु परं तत्त्व यथावदनुवर्णितम्
pañcaviṁśāt paraṁ tattvaṁ paṭhyate na narādhipa | sāṅkhyānāṁ tu paraṁ tattvaṁ yathāvad anūvarṇitam, nareśvara ||
Vasiṣṭha nói: “Tâu Đại vương, vượt ngoài nguyên lý thứ hai mươi lăm thì không còn thực tại nào khác được giảng dạy nữa. Vì vậy, hỡi bậc chúa tể của loài người, ta đã trình bày—đúng đắn và theo thứ tự—chân lý tối thượng như các bậc thầy Sāṅkhya đã xác lập.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a Sāṅkhya doctrinal boundary: the tradition enumerates principles (tattvas) up to twenty-five, and it does not posit an additional, separate principle beyond that count. Vasiṣṭha claims he has presented this ‘highest truth’ faithfully and in proper order.
In the Śānti Parva’s instructional setting, Vasiṣṭha addresses a king and concludes a philosophical exposition by emphasizing that Sāṅkhya teachers stop their metaphysical enumeration at the twenty-fifth principle, presenting this as the completed and authoritative account.