Shloka 4
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
कर्मेन्द्रियाणां सर्वेषां विद्या बुद्धीन्द्रियं स्मृतम् । बुद्धीन्द्रियाणां च तथा विशेषा इति नः श्रुतम्
karmendriyāṇāṁ sarveṣāṁ vidyā buddhīndriyaṁ smṛtam | buddhīndriyāṇāṁ ca tathā viśeṣā iti naḥ śrutam |
Vasiṣṭha nói: “Chúng ta từng nghe rằng, đối với mọi cơ quan hành động, ‘tri kiến’ dẫn dắt chúng là các năng lực nhận thức. Và cũng vậy, chúng ta nghe rằng ngay trong các năng lực nhận thức ấy vẫn có những phân biệt về mức độ ưu thắng.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse presents a hierarchy: the organs of action are directed by a higher cognitive principle (buddhi/understanding), and even within cognition there are gradations—implying that ethical action depends on the governance of action by discernment, and discernment itself can be refined and ranked.
In the Śānti Parva’s philosophical instruction, Vasiṣṭha is explaining a traditional framework about how human faculties relate—action is subordinate to cognition, and cognition has internal levels—setting up a broader teaching on self-mastery and right conduct.