Shloka 37
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
अधिष्ठातेति राजेन्द्र प्रोच्यते यतिसत्तमै: । अधिष्ठानादधिष्ठाता क्षेत्राणामिति न: श्रुतम्
adhiṣṭhāteti rājendra procyate yatisattamaiḥ | adhiṣṭhānād adhiṣṭātā kṣetrāṇām iti naḥ śrutam ||
Vasiṣṭha nói: “Hỡi đại vương, các bậc khổ hạnh tối thượng gọi Ngài là ‘Adhiṣṭhātā’—Đấng Chủ Trì. Chúng ta từng nghe rằng, hỡi bậc thống trị nhân gian, vì Ngài chính là chỗ nương tựa và nền tảng (adhiṣṭhāna) của mọi ‘trường’ (kṣetra), nên Ngài được biết là Đấng Chủ Trì các trường.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse explains an ethical-metaphysical idea: the ‘Adhiṣṭhātā’ is so called because he is the underlying support and governing presence of all kṣetras (fields of embodied experience). This frames responsibility and discernment: actions occur in the field, but there is a higher presiding principle that witnesses, orders, and sustains.
Vasiṣṭha addresses a king and clarifies a technical designation used by eminent ascetics. He justifies the title ‘Adhiṣṭhātā’ by etymological reasoning—since the presider is the adhiṣṭhāna (substratum) of the kṣetras, tradition calls him the presiding lord of the fields.