Shloka 31
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
यस्माद् यदभिजायेत तत् तत्रैव प्रलीयते । लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना
vasistha uvāca | yasmād yad abhijāyeta tat tatraiva pralīyate | līyante pratilomāni sṛjyante cāntarātmanā ||
Vasiṣṭha nói: “Hễ điều gì sinh từ đâu thì lại tan vào chính nguồn ấy. Sự tan rã diễn ra theo thứ tự ngược, còn sự tạo thành mở ra theo thứ tự xuôi; và mọi nguyên lý ấy đều do Nội Ngã (Inner Self) tạo tác. Giáo pháp nhấn mạnh cái nhìn có trật tự về thực tại: các tiến trình sinh-diệt của thế gian đều theo phép tắc; nhận ra nguồn của chúng nơi Đấng chủ trị bên trong khiến tâm vững vàng, hướng đến ly tham và chánh tri.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Whatever arises from a cause returns to that same cause; creation proceeds in a forward sequence, while dissolution happens in reverse, and the entire process is governed by the Inner Self. This supports a disciplined, detached understanding of worldly change.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Vasiṣṭha delivers a philosophical explanation of cosmic emanation and reabsorption, shifting the focus from external events to inner knowledge and the order underlying existence.