Shloka 23
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
गुणा गुणेषु जायन्ते तत्रैव निविशन्ति च । एवं गुणा: प्रकृतितो जायन्ते निविशन्ति च
guṇā guṇeṣu jāyante tatraiva niviśanti ca | evaṃ guṇāḥ prakṛtito jāyante niviśanti ca ||
Vasiṣṭha nói: “Các phẩm tính sinh từ các phẩm tính và lại tan trở về chính những phẩm tính ấy. Cũng vậy, ba guṇa—sattva, rajas và tamas—sinh từ Prakṛti và rốt cuộc hòa nhập trở lại Prakṛti.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
All experiential qualities are transformations within Prakṛti: guṇas arise from guṇas and return to guṇas; specifically, sattva, rajas, and tamas originate from Prakṛti and dissolve back into it. This supports detachment by showing that changing states belong to nature, not to the ultimate Self.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented wisdom, Vasiṣṭha explains the causal cycle of the guṇas to clarify how mental and moral states arise and subside, guiding the listener toward discrimination (viveka) between the Self and Prakṛti.