Shloka 43
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
तम:सत्त्वरजोयुक्तस्तासु तास्विह योनिषु । नियते प्रतिबुद्धित्वादबुद्धजनसेवनात्
tamaḥ-sattva-rajo-yuktas tāsu tāsviha yoniṣu | niyate pratibuddhitvād abuddha-jana-sevanāt prakṛtike saṁsarga-vaśaḥ hi saḥ sattva-guṇaṁ rajo-guṇaṁ tamo-guṇaṁ ca yuktaḥ bhavati; ajñānī-manuṣya-saṅgāt teṣām iva ātmānaṁ śarīra-sthaṁ manyamānaḥ saḥ tāsu tāsu sāttvika-rājasa-tāmasa-yoniṣu janma gṛhṇāti ||
Vasiṣṭha nói: Do sức thúc bách của sự tiếp xúc với Prakṛti, ngã hữu thân bị kết hợp với ba guṇa: sattva, rajas và tamas. Do giao du với kẻ vô trí, và do thói quen cố chấp tưởng mình trú trong thân, nó lại thọ sinh hết lần này đến lần khác trong những thai tạng tương ứng—thuộc tính sāttvika, rājasa hay tāmasa—tùy theo sự kết hợp ấy.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Association shapes consciousness: under Prakṛti’s influence the self becomes colored by sattva, rajas, and tamas; keeping company with the unwise strengthens body-identification, which in turn leads to rebirth in corresponding sāttvika, rājasa, or tāmasa forms.
In Śānti Parva’s instruction on liberation and conduct, Vasiṣṭha explains to his listener how the jīva’s entanglement with the guṇas—especially through bad company and mistaken self-identification—drives repeated births in different kinds of embodiments.